باسلام وسپاس از شما که اوقات گرانبهای خود را صرف بررسی این وبلاگ می کنید لازم به ذکر است  که پستهای اول و دوم ثابت و جدید ترین موضوع وبلاگ در   سومین پست  قرار دارد.

اگر وقت داشتید به  عناوین مطالب وبلاگ   هم عنایتی داشته باشید .

فروردین کیاسه

تابستان  کیاسه

اشکور : پرجنب و جوش ترین دره شمال بعدازسفیدرود ، دره ای طولانی و فندق خیز  است  که دره اصلی آن یعنی پل رود حدود 70 کیلومتر طول دارد و از رحیم آ باد رودسر شروع می شود و به مرز قزوین و طالقان خاتمه می یابد . وکیاسه یکی از روستاهای اشکور است که در همسایگی قزوین , املش و رودبار  قرار دارد .  مطالب نوشته شده صرفا معرفی کوتاه روستای عزیزم.

  کیاسه  : از زوایای گوناگون وبا نظر شخصی نویسنده است   . گاهی گذری هم به 

 اشکور خواهم داشت .(بعضی از کلمات استفاده شده محلی و گاهی کلاچ فارسی است ) . ازنظرات شما در پربار شدن وتصحیح مطالب استفاده می شود .

بهار اشکور :

کیاسه

 کوتاهترین معرفی :  بهشت فندق و روستای استادان آهنگر(بهترین سازندگان داس درشرق گیلان و اشکورات ودیلمان قبل از ۴۵ سال پیش) . از طبیعت جز دریا ازمیوه جز خرما مرکبات زیتون ومیوه های استوایی   از زراعت جزبرنج .گوناگونی لهجه ها رسم های متفاوت تیپهای مختلف  اخلاقهای گوناگون ملیتهای چندگانه و...باورتان نمی شود همه در همین روستا یافت می شود .اگر بگوییم کیاسه مثل کجاست ؟ یک جواب دارد .مثل ایران !  جمعیت آن امروزه , کمترین, دی ماه حدود 50 نفر بیشترین شهریور بیش از 800 نفر    خانواده ای نسیت که درامدش کمتر از 1500 کیلو فندق باشد جالب است بدانیم که تمام خانواده ها جنگل خصوصی دارند (در کیاسه به جنگل خصوصی محوطه می گویند .) قدمت کیاسه  به صدهاشاید هزاران  سال برمی گردد .آثار بدست آمده این مدعارا ثابت می کند. 

(بهار کیاسه )

موقعیت جغرافیایی: 

 گیلان،رودسر،رحیم آباد  :  از پلورود بالا میرویم بعد از گرمابد شت به سی پل می رسیم در این محل دو شاخه کاکرود وتولا روخانه پلورود را تشکیل می دهند.از تولاروخانه که بالا رویم به جیرتوله ، جورتوله،ریاب، بعد به کیاسه می رسیم ارتفاع ۱۲۰۰مترازرودخانه تا حدود ۲۰۰۰مترامام زاده هاشم.از شمال اکبرآباد،صمد آباد ،وگل خونه ،از جنوب وربن،سورتله،راسران،ازشرق  برمکو،ایرمحله،ازغرب ریاب،نسامکو،پینوند،توسه چالک،ایراکی  

تاریخی : 

 روستایی بسیار قدیمی و ریشه دار، درکتاب تاریخ گیلان ودیلمستان نوشته میر ظهیرالدین مرعشی از سرداران سلسله سادات کیایی حدود  600سال پیش از این روستا نام برده شده است  .(سلطان علی میرزا در سال 885 هجری قمری از لوسن حرکت  کرد یک شب در قریه کیاسه ماند و سبس به چاکرود رفت )(نقل از همین کتاب)

باورتان می شود سنگهایی که در دیواره دره دیده می شود دیوار قدیمی ساختمان است !؟این دره در انتهای روستا قرار دارد . 

طبیعت : 

کیاسه جنگل فندق است چنانکه تا  40  سال پیش خوکها شبها از جنگل راش بونان بیش از 15 کیلومتر را طی میکردند تا خود را به باغ فندق برسانند وسحر گاه به همان جا بر می گشتند اما الان تمام وقت در دره های کنار باغهای فندق ساکنند و با ما همزیستی مسالمت آمیز دارند !!. بیش ترین فندق در بین روستاهای ایران در همین روستا تولید می شود .

 از نظر  دید نیها و مناظر طبیعی بسیار متنوع است . روستایی که دارای رودخانه، جنگل راش ، بلوط ،ممرزوانواع دیگر گیاهان ،صخره های وسیع ،غار،باغهای وسیع فندق،آبشار ، مزارع گندم وجو ، علفزارهای وسیع ، مراتع بزرگ ،و غیره است . عکسهایی ازآن ارایه می شود که گویای این مدعاست . در بین درختان فندق درخت اسبی( سپید دار ) زیاد دیده می شود که معمولا روی مرزکاشته شده است من این درخت را در جنگلهای چمستان نور در مازندران دیده ام در بین درختان فندق درختان میوه دیگری نیز دیده می شود، از قبیل : زردهلو،قزوینی هلو،خرماهلو، سیاهلو ،سنگورهلو، بورهلو، قیسی،آشتالو،اخته ذغال،گرکن (گردو) ،خوج،گلابی،سیاانگور ،سویت انگور،آلبالو،گیلاس،....... 

پوشش گیاهی : 

 از کف رودخانه تامنطقه چراگاه به نسبت ارتفاع بیشترین پوشش گیاهی به شرح زیر است : (نام به زبان محلی است وامید وارم بعدا عکسی از هر کدام در وبلاگ قرار   داده شود ) ازجمله: توسه- شرم (ممرز)- مازی (بلوط)- اج(انجیری)- سیاشرم - هربو(گلابی وحشی)- کونوس-میارخ- کلکوم- بور- تلیک- بولوش- لی- بیرمیشک(بیدمشک)- میالسک (زرشک سیاه وسفید) – راش – بعد مرتع ،.......... 

روبروی کیاسه پایین دست ممرز و بالا دست راش

مردم شناسی : 

سه گروه درروستا ساکنند: 

 1- عباس قلی : 

 ساکنان قدیمی ودایمی صاحب زمینهای مرغوبتر مرکزی از جمله علفزارها زمینهای زراعتی غالبا ساکن پایین محله اهل مکتب و حرفه های گوناگون از جمله آهنگری ، دکانداری وغیره بودند . 

یکی از کوچه های عباس قلی

2- حسین خانی : 

 صاحب زمینهای  زراعتی وجنگلی بخش غربی غالبا ساکن بالا محله بنا به روایتی از سرزمین دیلمان آمده اند لهجه آنها هنوز هم به دیلمیها ومردم شاه جان شبیه است .  اغلب ییلاق قشلاق می کردند بیشتر دامداربودند واهل بزم ورزم . بسیار خونگرم

کوچه ای از حسین خانی 

3-  آغفوری :  

 صاحب زمینهای زراعتی وصخره های بخش شرقی غالبا ساکن بخش غربی روستا . می گویند ازرحمت آباد رودبار آمده اند . تاحدی لحجه رودباری دارند. استاد زراعت وتقریبا همگی دارای زبان فصیح و گویا و شوخ طبع واهل مذاکرات طولانی اند . 

ویک محله آغفوری

نام هرسه گروه از نام اربابانی گرفته شده که در گذشته صاحب آن زمینها بوده اند . 

اسامی زمینهای بخش عباس قلی :  

لات- پرد سرلاته - کدوسین – کد وسین گلو- لرده  - چورسر – چروم زیمی –  هربوبون – پلوم چال -  راشخونه سر- میزبیراهیم چور-  هربوبن- چارشریکه- اورسره دشت – آوخورن- رجبعلی  چور- قبرسان تاک- عوضعلی زیمی کر- پلوم چال- ایشه سر- فتیل نیسی- دارکله- یوسف خونه مقر- جیرخونابن-تادون دارکش- سارسرینگه - - کلا- سلغوز- دارکله- واشبون کلا- ا یسبی داربون – لاسوز د شت- سیا د شت کند سر-  نودره کش – کورای سر – وره خو سن - ،........ 

اسامی زمینهای بخش حسین خانی : 

 سراسر- ورکی کره- تلا سند شت- هسی کش- گره  زیمی- موسا اسیه سر- پیلا چوری تاک -  جارسر- جارسرپشت- کند سر –  تله سر- تله بن- جیر پشته- کولو ور کش تله – چا کون کش-  ارچا ل- بونا  ن- پوتو نوک چا له ی قلت – گیژ گوم دره -  آسید ها شم- لشکوم- جیر ما زی چا له- جور ما زی چا له- آ لو فک د ره -  سرخ تلا بن – نقار تله سر – نمته کش – خرمن سو رای سو – حیدره تله کر – پنجه سنگه – پلا چور تاک – تول چشمه – گنج خا ن چشمه – مالک چشمه – بز تلابن – پنیوت روخونه – آ خرا کونی توسه – سیا گولنگه – واجار کش – دودران – پیلادره – سودراکون - جور سومورد ون – جیر سومورد ون - جیر لکا کش – جور لکا کش – دو آ ب – انا رتله – با بای تلا بن – کوووکره،......... 

 اسامی زمینهای بخش آغفوری :                                          

 کومراکر – کشک – کشک سو – جیر ممبره سو – جور ممبره سو- اکبرآبا د سو – کو گیلی – پیلا کند سر – ......... 

اطراف کیاسه : 

1-     مازگا : 

 10 خانواده به صورت پراکنده ساکنند. 

2-     دوآب : 

 از تلاقی کیاسه رو خانه و پنی وت روخانه تشکیل می شود.شامل دو بخش :  الف ) هردورود یا د و آب.  ب )سیاگو لنگه یا کوله چاکه. 5 خانواده در آن ساکنند . 

 3- کوجی : 

 4 خانواده شامل 8 نفر دراین روستای کوچک و دلنشین وزیبا ورویایی ساکنند که بر روی زمینی در حال لغزش قرار گرفته است .ودیگر از آن قیل وقال قبلی خبری نیست مثل همه جا.بقول سلیم علی هیسم ولی بد هیسم. 

۴ - بونان :

 بزرگترین مرتع کیاسه دارای جنگل راش بی نظیر .تا30 سال پیش 6 خانواده در آنجا ساکن بودند ومحل چرای صدها راس گوسفند و بز و گاو واسب بود ومحل زندگی گرگ و پلنگ و یوز پلنگ وخرس وخوک وغیره بوده و هست . البته الان از دام و انسان خبری نیست .!!!

بونان آخر اردی بهشت

بافت اجتماعی اشکور و کیاسه : 

لازم است با دو کلمه گالش وکلاهی آشنا شویم .

  گا لش:  تعاریف گوناگون دارد

 گالش به گوسفند چران ، بز چران و گاو چران گویند .(چوپان)

به کلیه دامداران ییلاق قشلاق نشین (کوه – گیلان ) .

به ساکنان کوههای البرز از قله درفک دیلمان تا کوههای ساری مازندران را گالش می گویند     (مازندرانی به گالش ، گالوش می گویند )

اهل بزم و رزم ، با نشاط ، مهربان و بسیار خونگرمند . لهجه گالشی بسیار شیرین واصیل  است .در حال حاضر مردم روستاهای شاه جان این لهجه را خوب حفظ کرده اند . لازم به یاد آوریست که موسیقی شرق گیلان فقط در انحصار گالشهاست وهمچنان در حفظ و توسعه آن میکوشند .خانواده های بابایی توسه چالک (استادان عزیز-احمد-غلامحسین-سعداله و...)بیش از ۸۰سال برای عروسیهای کیاسه و اطراف نواخته اندوموجب شادی مردم در عروسیها بوده اند .

شاید بیش از ۹۵درصد گالشهای اشکورکه دامداری را رها کرده اند در کوهپایه های مشرف به جلگه شرق گیلان ساکنند .غالبادارای باغ چای هستند .

 کلاهی : 

 یعنی اهل کلا ( به فتح ک ) کلا یعنی زمین زراعتی همان ساکنان یک جا نشین  البرز از درفک  دیلمان تا مازندران . کلاهی ها اهل زراعت و فنون مختلف بودند ولهجه خاصی داشتنداما اغلب کلاهیهای مهاجر اشکور در جلگه برنجکارند .

 ساکنان کیاسه مجموعه ای از گالش و کلاهی را تشکیل می دهند . (  بکار بردن فعل گذشته به این دلیل است که دیگر از گالش و کلاهی واز زبان و لهجه آنها چیززیادی  باقی نمانده است به جرات می توان گفت تقریبا همه بچه های از اشکور رفته امروزه فارسی صحبت می کنند!!!؟؟) . 

  (لازم به یاد آوریست تالشها که ساکنان اکثرا کوههای غرب سفید رود هستند تقریبا هیچ وجه اشتراکی با گالشها ندارند البته تالشها بیشتر سنن گذشته را حفظ کرده اند ؟) 

قدیما کوزه ها , مسی و گلی , فرشها , حصیر و نمد , لباس ها , پشم و پنبه و خلاصه هیچ چیزی از پلاستیک نبود و زمین خدا بسیار تمیز هرچه دور می انداختیم تجزیه می شد و به خاک بر میگشت اما الان طبیعت آلوده به انواع پلاستیک شده است پلاستیک زند گی را خیلی آسان کرده اما بعضی از آدمها با چه وجدانی در حالی که در یک قدمی سطل آشغال هستند پللا ستیک ها را در طبیعت رها می کنند .بگذریم از جیوه و سرب وموادشیمیایی دیگر .

جاده بین کیاسه به رودسرکنار جاده در طبیعت زیبا پر از آشغال غیر قابل تجزیه

واگر این آشغالها نبود چقدر زیباتر بود

 کمی موضوع را عوض کنم .زیاد هم بی ارتباط به مطلب نیست .اگر از دور جنگلی را نگاه کنید که خانواده ای در آن زندگی می کند به منظره ی اسفناکی برخورد می کنید که به نظر می رسد تا شعاع زیادی جنگل خورده شده اما حاصل آن تنها اداره ی یک خا نواده است به بهای نا بودی جنگل و مرتع با زجر و عذاب خانواده دوری از امکانات آموزشی و بهداشتی و رفاهی. آیا بهتر نیست همه ی اینها در یکجا متمرکز شوند و دامداری مکانیزه داشته با شند و در آسایش بسر ببرند؟ در اطراف کیاسه می بینیم خا نواده های پراکنده به این سرنوشت دچارند و طبیعت هم به آن سرنوشت. جنگل و چشمه و مرتع نا بود و خودشان در عذ اب . ولی چگونه اما می دانم امکان پذیر است آیا در جایی از جهان چنین اتفاقی افتاده بله در تمام کشورهای اروپایی . در این کشورها در تمام کوهستانها و جنگل ها جاده کشیده شده اما خانواده های دامدار پراکنده در جنگل زندگی نمی کنند جنگل و مرتع را گذاشتند برای تولید اکسیژن و گردش و ورزش مردم امیدوارم درکوهستان های شمالی ما که عینا طبیعت اروپایی دارد چنین اتفاقی بیفتد طبیعت شانس آورد که آدم ها مهاجرت کردند والا معلوم نبود اگر این خلایق در روستا ها می ماند ند چه بر سر جنگل می آمد .

واینهم جمعیت پراکنده بدون کوچکترین امکانات

 ببینید فهم و معرفت انسانهایی که هرروز کنار این چشمه می نشینند وانواع پلاستیکهای محتوی غذا با خود دارند همان گالشها و کلاهی های فهیم .اصلا اثری از آشغال نمی بینی !!این چشمه معروف بونان است .آن جسم سبز کوچولو لیوان است .(ماشین شیک ومدل بالا آدمهاش شیک تر و پر مدعا آشغال وپلاستیک رو پرت می کنند وسط خیابان !!!) امیدوارم روزی برسد معرفت این گالشها وکلاهی ها سرمشق ما باشد .

واین یکی چشمه راشخانی سر که هنوز مردم یاد نگرفته اند در اطرافش پلاستیک بریزند آفرین بر درک این مردم